De Moriaan uit het wapen van de familie Swarte
De genealogie-site van de familie Swarte - www.swarte.nl  
Zwarte lijn

HET MENU

> Home

> Stamboom

> Herkomst

> Familiewapen

> Tijdlijn,

> Contact

> Zoeken


De herkomst van de familie Swarte.

Aschendorf is een zeer oud plaatsje. Het wordt als - als Ascanthorp - genoemd in een Middeleeuwse levensbeschrijving van de heilige Ludger (743-809), de eerste bisschop van Münster. Het bekeringswerk van Ludger onder de Friezen vond plaats in de tweede helft van de achtste eeuw, zodat mag worden aangenomen dat het plaatsje toen al geruime tijd bestond. In oude oorkonden komt Aschendorf reeds voor onder de naam Asikinthorpe, een naam die vermoedelijk op de persoonsnaam Asikon of Asko teruggaat. In het oud-Fries betekent deze naam 'rechter' of 'gerecht'. Volgens de mondelinge overleveringen bevond zich in de Saksisch-Karolingische tijd in de omgeving van Aschendorf een gerechtszetel.

Aschendorf lag gunstig aan de Eems die de noord-zuid verbinding vormt van en naar de havenplaats Emden en bovendien aan de oost-west verbinding over de weg tussen (Oost)-Friesland en de meer oostelijk gelegen steden als Bremen. Rond 1100 ontstond er de St. Amandusparochie en vanaf die tijd is de geschiedenis van Aschendorf zeer nauw verbonden aan deze kerkelijke gemeente. Aschendorf vervulde een streekfunctie waar ambachts- en kooplieden zich vestigden waardoor het aan betekenis won. Er kwamen zelfs verdedigingswerken rond het kleine stadje.

In de dertiende eeuw nam de bisschop van Münster de regering van het Eemsland in handen maar een groot deel van de bevolking was niet tevreden met zijn strenge regime. Het betekende de aanvang van een geschiedenis vol strijd die tot verwijdering tussen de bisschop van Münster en de bevolking van Aschendorf leidde. Het is mede hieruit te verklaren dat de bevolking de zijde van de Reformatie koos en de parochie van St. Amandus in 1538 overging tot het Lutherse geloof. In het begin van de zeventiende eeuw keerde men overigens terug tot de Rooms-katholieke godsdienst. De Dertigjarige Oorlog (1618-1648) wierp toen zijn schaduwen al vooruit. De verhoudingen tussen Rooms-katholieken en Protestanten werden onder invloed van de Contra-Reformatie scherper als gevolg waarvan in heel Duitsland de vijandelijkheden uitbraken. Toen ook andere landen zich met de strijd gingen bemoeien breidde de oorlog zich snel uit. De Vrede van Münster maakte weliswaar een einde aan de directe oorlogshandelingen maar Aschendorf was tot een oord van vernieling en ellende geworden, lijdend onder de pest die in de volgende decennia talloze slachtoffers vergde. Het hele gebied werd tot een afgelegen niemandsland, met vaak heftige grensincidenten tussen Nederlanders en Oost-Friezen. De burgers van Aschendorf zaten daar tussenin.

Mede door de ligging had Aschendorf in de loop der tijden steeds weer te lijden onder oorlog. In het laatste jaar van de Zevenjarige Oorlog werd het plaatsje nog prooi van vernielingen en brandschatting maar daarna braken langzamerhand betere tijden aan, zij het dat in 1911 een felle brand een groot deel van de huizen in de as legde. Ook in de Eerste en Tweede Wereldoorlog werd Aschendorf relatief zwaar getroffen. In de Eerste Wereldoorlog bleef het weliswaar buiten de directe oorlogshandelingen maar heel veel mannen keerden niet terug van het front. In de laatste dagen van april 1945 gingen als gevolg van beschietingen hele straten in vlammen op waarbij veel oude huizen verloren gingen.

Op de rooms-katholieke pastorie te Aschendorf berusten doop- trouw- en begraafregisters van deze parochie, maar zij beginnen pas in 1675 zodat het heel moeilijk is nog verder terug te zoeken naar de ouders van Hermanus Berens alias Möller. Bovendien zijn de registers over de eerste vijftig jaar nogal slordig en onvolledig bijgehouden en vertonen zij hier en daar hiaten. We moeten bedenken dat van 1618 tot 1648 de Dertigjarige Oorlog woedde die hoofdzakelijk godsdienstoorlog was. Het is mogelijk dat de doopboeken verborgen gehouden werden en dat gedoopten soms niet werden vermeld. Mede hierdoor is het tot op heden niet gelukt de eventuele nazaten van alle vier kinderen te volgen maar gelukkig wel de kinderen van de oudste zoon Gerardus want dat is na zijn vader de tweede in de rechte lijn van onze stamvaders.

Een andere moeilijkheid is, dat de gezochte personen lang niet altijd met de familienaam werden aangeduid. Naast de naam Schwarte, komen patronymica en beroepsnamen voor, zodat het dikwijls moeilijk is vast te stellen om wie het nu precies gaat. Dan is er nog het 'probleem' met een familie in Nederland die de naam Swarte droeg en waarvan wij de verbinding met 'onze' familie wel mogelijk achten maar niet kunnen aantonen. Een belangrijk verschil tussen die beide families vormt de godsdienst- de ene rooms-katholiek, de ander protestant. Een overeenkomst wordt gevormd door de voornamen- dezelfde voornamen komen in belde families veelvuldig voor, al zegt dat op zichzelf niet zo veel. De protestantse Swarte's woonden reeds in Groningen voor Hermanus Berens en zijn vrouw Elisabeth Schwarte uit Aschendorf naar Groningen kwamen, maar ook dat zegt weinig, want het is mogelijk dat de katholieke Swarte's na de Reformatie naar Duitsland zijn uitgeweken en later weer zijn teruggekeerd naar hun plaats van herkomst. In 1594 was Groningen immers veroverd door Prins Maurits en Willem Lodewijk en was daarna geen 'roomse' stad meer. Er werd een bepaling uitgevaardigd '....dat binnen der stadt Groeninghen ende Landen geen andere religie geëxerceert zal worden dan de Gereformeerde religie' Veel katholieken hadden in de zomer van dat jaar de stad verlaten, een groot deel van hen was in Emden terecht gekomen, en in de archieven van die stad is de naam Swarte dan ook niet zeldzaam. In 1580 was ene Geert Swartte raadsheer en burgemeester van Lingen. Hij ging op de vlucht voor de Spanjaarden en overleed in 1608 in Haseinne. Zijn zoon Gerard kreeg bekendheid als burgemeester van Groningen en werd later lid van de Staten-Generaal, het hoogste bestuurscollege.

Hoe het ook zij: we hebben nog een grote lijst met Swarte's (Swart, Swartte, Zwarte, Schwarte, Suarte) die we niet kunnen plaatsen, al betreft dat niet de Swarte's die in de huidige tijd leven, want wie thans in Nederland de naam Swarte draagt, behoort tot dezelfde familie.

In Duitsland, in Lingen en omgeving, woont nog een familie Swarte. De oudst bekende voorvader van die familie is Hermanus Swarte. Hij werd rond 1600 geboren in Bawinkel. Hij trouwde met lmmeken en zij kregen vier kinderen: Bernardus, Joannes, Hiltrudis en Henricus. In het doopregister te Lingen waarin de doop van deze Swarte's vermeld wordt staat te lezen: Tempore belli absconditud est hic liber et sic intermissa sunt Baptizorum nomina'(= Gedurende de oorlogstijd werd dit boek verborgen waardoor namen van gedoopten niet zijn opgetekend)

In het geboortejaar van Hermanus Berens alias Möller behoorden de Groningse Swarte's al tot de belangrijke families in de stad. Het raadsprotocol van 2 juni 1660 toont dat de raad van de stad Groningen op die dag besloot om voor de bouw van de Nieuwe- of Noorderkerk de eerste vier stenen te laten leggen door de vier regerende burgemeesters hetgeen vijf dagen later ook gebeurde. In elke hoek van de kerk werd zo'n steen gelegd, die in het oosten door de Heer Adolph Louwens, in het Zuiden door de Heer Allert Aldringa, die in het westen door de Heer Johan Coenders en die in het noorden door de Heer Gerhart Swarte. 'De Here geve daartoe sijn Genade.' Zijn familiewapen, de Moor, werd in 1663, naast dat van de andere burgemeesters en de leden van de raad, gebrandschilderd in een van de kerkramen van de noordgevel van de kerk.

DOWNLOAD DE GENEALOGIE

De genealogie is ook als pdf (portable document file) bestand te verkrijgen. Dit is echter niet meer te downloaden. De meest recente versie is van 4-1-2010. Op verzoek zenden we u dit bestand graag toe. U kunt één van ons een bericht zenden door hier te klikken.

Zwarte lijn
Home - Stamboom - Herkomst - Familiewapen - Tijdlijn - Contact - Zoeken